27-12-2008

Ik was van plan om een post over kerst in Bethlehem te doen, maar sinds duizenden pilgrims en Palestijnen, de patriarch en de president in de Geboortekerk bijeenkwamen om tijdens de kerstnachtmis te bidden voor vrede, zijn er honderden doden en gewonden gevallen in een aanval van Israel op de Gaza-strook.

Zoals elke zaterdag was ik in Bethlehem aan het werk met een groep jongeren van rond de 16 jaar. We hebben onlangs een voorstel ingestuurd voor een bijdrage aan het Youth Producing Change programma van het Human Rights International Film Festival en hierop een uitnodiging ontvangen om de film in te sturen, dus we zijn druk bezig om alles op tijd klaar te hebben. Ik ben samen met drie van de jongeren het script aan het uitwerken, als de onderdirecteur binnenkomt en ons vraagt of we het al gehoord hebben van Gaza. We hebben nog niets gehoord, het is tegen half één en Israels aanval heeft net plaatsgevonden. Vijf minuten later krijg ik een gealarmeerd telefoontje uit Nederland.

Ik ben erg geschrokken en blij dat het tijd is voor de lunch, terwijl de jongeren vrolijk kletsend hun broodjes felafel naar binnen werken neem ik die van mij mee naar de computer om het nieuws te bekijken. Het zevenjarige zoontje van de technicus heeft ook besloten in de computerrruimte te blijven, hij is net door naar het volgende level in de meest realistische en gewelddadige oorlogsgame die ik ooit gezien heb.

Na de lunch moet het script nog afgemaakt worden. Het thema van de korte film is immigratie en ik vraag de jongeren of ze nog redenen weten te noemen om uit Palestina te vertrekken. ‘Misschien om filmster te worden’, stelt Jeries voor. Zijn neef Jack gaat over in het Arabisch om de anderen zijn ideeen voor te leggen. Sandy vertaalt voor me: ‘Ja, om filmster te worden, maar dan in het verhaal raakt hij al zijn geld kwijt aan auto’s, drank en vrouwen en wordt hij alleen maar ongelukkiger’. Ik kijk de anderen nogmaals vragend aan, ‘Denken jullie echt dat dit realistisch genoeg is? We zouden een soort nep-documentaire maken he’. ‘Ja, natuurlijk’, zegt Jeries. ‘Het is mijn droom om naar Amerika te gaan en filmster te worden, maar ik heb gehoord wat daar de gevaren zijn.’

Als we om drie uur klaar zijn loop ik nog even naar het kantoor van de onderdirecteur. We raken aan de praat over wat er zojuist gebeurd is en hij raakt erg geëmotioneerd. Deze keer ga ik er niet tegen in als hij zegt dat het niemand wat kan schelen wat er met de Palestijnen gebeurd, dat Israel duidelijk de bron van alle kwaad is en dat de hele wereld maar toekijkt. Ik wens hem veel sterkte en loop naar de geboortekerk om vanaf daar een service (gedeelde taxi) naar het naast Bethlehem gelegen Beit Sahour te nemen. Ik heb met de Noorse Birgitte afgesproken om de muur in het peperkoeken schaalmodel van bezet Bethlehem weg te eten. Ondertussen zappen we tussen BBC World, Al Jazeera en CNN en ergeren we ons aan de pro-Israëlische uitlatingen van de Amerikaanse politici en verslaggevers. Terwijl onder in beeld het aantal Palestijnse slachtoffers oploopt tot boven de 200, roept een vertegenwoordiger van het Witte Huis (Bush heeft kerstvakantie wordt erbij gezegd) Hamas op om te stoppen met de raketten die zij de afgelopen weken afvuurt op Israel. Deze raketten hebben 1 dode opgeleverd, na de aanslag van Israel. De rest heeft niets anders getroffen dan woestijnzand.

’s Avonds heb ik nog een Hanukkah-diner in Jeruzalem. Birgitte zou meegaan maar besluit in Beit Sahour te blijven, in de Westoever voelt ze zich veiliger nu Hamas heeft opgeroepen tot vergeldingsaanslagen. Israel richt zich tot Hamas en dat is in de Gaza-strook geconcentreerd, dus hoewel de spanning in de door Fatah bestuurde Westoever oploopt, is zeker het slaperige Beit Sahour nu geen gekke plek om te zijn. Ik bel mijn Palestijnse collega die ook naar het diner zou gaan. Ze woont in Bethlehem maar werkt in Jeruzalem en heeft de mogelijkheid om voorbij het checkpoint te gaan omdat ze in Jeruzalem geboren is en daar nog steeds ingeschreven staat. Het diner slaat ze over, ze blijft liever binnen en heeft niet zo’n zin om op Israelische grond een Joods feestje bij te wonen. Het duurt deze keer even voordat ik een service aan kan houden. De straatverlichting is uit en ik val blijkbaar niet op in mijn donkere spijkerbroek en zwarte leren jack. Als ik eenmaal in één van de kleine oranje busjes zit meng ik me meteen in het gesprek van de andere inzittenden. Drie gepensioneerde vrijwilligers uit Nieuw-Zeeland vertellen me dat ze nu bijna thuis zijn, maar er vier uur over hebben gedaan om vanuit Ramallah naar Bethlehem te komen. Bijna alle checkpoints in de Westoever zijn nu gesloten en ze hebben net zolang verschillende checkpoints afgereden totdat ze ergens doorgang vonden. De andere inzittende was een jonge Jordanier die zijn huis in het Noorden van de Westoever niet meer kon bereiken en nu op weg was naar Hebron om bij een vriend te overnachten. Hebron is al maanden onrustig door geweld tussen Joodse kolonisten en Palestijnen en ik heb net in het nieuws gezien dat de gebeurtenissen in Gaza weer tot nieuwe confrontaties tussen deze groepen leidden. In de straten die ik herkende als de rand van het oude centrum, werd geschoten en met stenen gegooid. Ik waarschuw de man en wens ook hem veel sterkte.

Terwijl we Bethlehem binnenrijden zie ik dat het hier nog rustig is, erg rustig met weinig mensen op straat op soldaten na. Hun voertuigen staan in een lange rij geparkeerd aan de kant van de weg. Ik moet hier overstappen op een Arabische lijnbus naar Jeruzalem. Deze rijden tot zeven uur en normaal gesproken zit de laatste bus helemaal vol, maar nu ben ik één van de vier inzittenden. Naast me zit een jong stel waarvan het meisje giechelend haar iD-kaart geeft aan de Israelische soldaat die bij het checkpoint de bus binnenstapt. Er staat een lange rij auto’s bij het checkpoint en de controle is strenger dan normaal. Normaal gesproken hoef ik maar met mijn rode paspoortboekje te zwaaien om doorgelaten te worden, maar nu wordt er geïnformeerd naar mijn reden van verblijf en de verlenging van mijn visa. Net als we Jeruzalem binnenrijden belt mijn Palestijnse collega om te vragen of alles goed is gegaan. Ze heeft gehoord dat er bij het andere checkpoint gedemonstreerd wordt en er gas tegen de demonstranten is ingezet.

Als ik uitstap loop ik het laatste stuk naar het appartement van mijn Israelische collega. De shabbat is voorbij dus ik zou hiervoor een Israelische bus kunnen pakken die net weer zijn gaan rijden, maar Hamas’ oproep tot zelfmoordaanslagen is een goede stimulans voor wat beweging en frisse lucht.

De blasé houding van de meeste Israeli’s tijdens het diner verbaast me niet. De afgelopen drie maanden heb ik weinig echte gesprekken gevoerd met Israeli’s over het conflict. Ik word als nieuwkomer niet echt als serieuze gesprekspartner hierin beschouwd; ze hebben alles gezien en raken nergens meer van onder de indruk. Als het onderwerp vanavond voorbijkomt gaat het over de vrienden en kennissen die plotseling zijn opgeroepen door het leger om zich richting Gaza te begeven, niet over de honderden Palestijnse doden. Mijn collega vertelt me dat ze aan het werk was in haar tweede baan als gids toen het nieuws via telefoontjes binnenkwam bij de groep Israeli’s die ze rondleidde door Jeruzalem’s oude stad. Twee deelnemers moesten afhaken om hun legerverplichtingen te vervullen. Eén van hen ruziede nog even met zijn vrouw in het bijzijn van de rest van de groep of hij wel of niet thuis zou slapen.

Net voordat ik een lift naar huis krijg, raak ik nog met een vriend van mijn collega in gesprek. Ik heb hem één keer eerder ontmoet en hem toen nauwelijks gesproken, maar hij vraagt me nu naar mijn visie op de situatie als buitenlander. Ik antwoord dat ik na drie maanden hier niet in de positie ben om oordelen te vellen, maar dat ik wel kan zeggen wat ik zie en dat ik de Palestijnen enorm zie lijden onder de bezetting, terwijl in Israel het normale leven doorgaat. Ik zeg ook dat ik geshockeerd was door de reactie van het Witte Huis en internationale media die Hamas als provocator aanwijzen en aanspreken op haar terroristische daden, terwijl er geen twijfel over kan bestaan dat Israel vandaag de grote schuldige en agressor is, met honderden doden en gewonden als gevolg. Mijn gesprekspartner antwoordt dat ik misschien beperkte kennis heb door mijn korte verblijf hier, maar dat hij gehinderd wordt door het feit dat hij alles maar van één kant kan zien. Zijn enige bezoeken aan de Palestijnse gebieden waren in zijn tijd in het leger. Israeli’s en Palestijnen mogen niet - zonder moeilijk te krijgen permit - op elkaars grondgebied komen en dat brengt ons internationals in de unieke positie om het conflict met eigen ogen van twee kanten te zien. Zolang ik hier nog ben zal ik regelmatig met deze blik over de ontwikkelingen berichten.

JoyceVanuitJeruzalem