Stilte en protest: de Palestijnse reactie in Oost-Jeruzalem en de Westoever

Onderstaande blog heb ik afgelopen vrijdag geschreven. Door laptop-, internet-, en elektriciteitsproblemen staat hij pas vandaag, op dinsdag 6 januari, online.

Terug van een korte ontsnapping naar Tel Aviv zit ik weer middenin het conflict als ik vanochtend mijn deur uitloop. Binnen 5 meter na mijn voordeur (in de oude stad tegenwoordig) kom ik de eerste soldaat tegen. Voordat ik de ommuurde oude stad via Damascus Gate verlaat zie ik nog tientallen van zijn collega’s en direct buiten Damascus Gate tref ik een uitgebreide politieblokkade aan. Soldaten en agenten omcirkelen praktisch de oude stadsmuren. Ik loop door naar het Arabische busstation om de bus naar mijn werk in Bethlehem te nemen, maar het stationsplein is leeg en verlaten en ik keer weer om. Over de telefoon spreek ik af dat ik dan via internet bij de bijeenkomst met de jongeren aanwezig zal zijn. Op weg naar een werkplek in het Jerusalem hotel, waarbij ik weer voorbij een politieblokkade moet, zie ik echter dat de bussen vandaag vanaf een andere plek vertrekken.

Straatblokkade op Nablus Road, tussen Damascus Gate en het Jerusalem Hotel

Niet lang nadat de bus vertrekt worden we gestopt door een aantal soldaten. Ze controleren de identiteit en papieren van de inzittenden, strenger dan normaal. Na mijn paspoort een halve minuut bestudeerd te hebben, bladert de soldaat niet door naar mijn visum, maar kijkt hij op en vraag me of ik Noors ben. ‘Eh, nee.’ Waar kom ik dan vandaan? En wat doe ik hier? Ik geef (een bijna) eerlijk antwoord en de soldaat vraagt me waarom ik op weg ben naar de Westoever. Om vrienden te bezoeken, zeg ik. Palestijnse vrienden? Nee, geen Palestijnse vrienden. Komen mijn vrienden dan misschien ook uit Noorwegen? Eh, ja eigenlijk komen zij wel uit Noorwegen. Ik ben blij dat deze snuggere jongen alleen maar paspoorten hoeft te controleren.
De beveiliging is vandaag enigszins opgeschroeft vanwege Hamas’oproep aan inwoners van Oost-Jeruzalem en de Westoever om na het middaggebed protestmarsen vanaf moskeen te houden. De extra beveiliging betekent onder andere duizenden extra soldaten en agenten in Jeruzalem, de afsluiting van de Westoever voor Palestijnen, en een verbod om richting de Al Aqsa-moskee te gaan voor mannen onder de 50 jaar.

Politieblokkade voor Damascus Gate, een van de poorten naar de oude stad, waarin zich onder andere de klaagmuur en de Al Aqsa-moskee bevinden

Na mijn werk in Bethlehem loop ik naar Manger square, het dorpsplein, om falafel te halen. Ik ben er net als de moskee leegstroomt en ik zie een aantal jongens pamfletten uitdelen. Na een minuut of tien zet iemand protestleuzen in en komt de menigte rustig in beweging om richting de muur te lopen. Een cameraman volgt ze, een andere ploeg blijft achter en volgt mijn voorbeeld door ook een broodje falafel te kopen en deze op een bankje in de zon op te eten.

Jongens en mannen verzamelen zich na het vrijdaggebed op Manger Square voor een protestmars

Ik heb met een Noorse vrijwilliger voor de YMCA in Beit Sahour (naast Bethlehem) afgesproken om samen in een café wat werk te verrichten. We zitten de hele middag achter onze laptopschermen, met op de achtergrond Al Jazeera en een hoop gepraat van studenten van de Universiteit in Bethlehem. De stroom valt een paar keer uit, wat niet uitzonderlijk is voor de Westoever waar elektriciteit en water niet zo vanzelfsprekend zijn als we gewend zijn. Op het moment dat we het café in Bethlehem verlaten om richting Beit Sahour te gaan, maken we echter voor de eerste keer mee dat de stroom in de hele stad uitvalt. Het is compleet donker en ik ben blij dat ik niet in mijn eentje de weg hoef te vinden. De meeste winkels zijn dicht uit protest tegen de gebeurtenissen in Gaza, maar als we vlakbij Manger Square zijn roept iemand ons om zijn winkel te bekijken. We zien niet eens waar de stem vandaan komt, laat staan de winkel, dus we beginnen te lachen en de stem lacht terug. Ik hoop dat hij de grap begreep.

Vanaf Manger square nemen we een taxi. We regelen dat de chauffeur onderweg stopt bij de supermarkt en groentewinkel, waar we met een zaklamp door de winkel worden geleid. Tegenover de supermarkt staan, zoals elke dag sinds de aanval op Gaza, een aantal mensen met kaarsen in hun hand ter nagedachtenis aan de slachtoffers. Bij Birgitte maken we in plaats van de geplande ovenschotel pasta op het gasfornuis en wachten we tot er weer stroom is zodat we het nieuws verder kunnen volgen.

Op het nieuws zien we dat niet alleen in de Westoever, maar over de hele wereld, vandaag protesten zijn gehouden tegen Israels daden van de afgelopen dagen. Hoewel polls aantonen dat een overweldigende meerderheid onder Israeliers de aanval in Gaza volledig steunt, werd er ook in Haifa en Tel Aviv geprotesteerd. In Oost-Jeruzalem is de geplande mars gestopt door Israelische agenten en soldaten voordat deze van start kon gaan. Er zouden verschillende kleine opstootjes hebben plaatsgevonden tussen demonstranten en agenten. In verschillende steden in de Westoever hebben Palestijnse soldaten opgetreden tegen demonstranten. Ik verbaas me erover dat de vredige reactie van de Palestijnen op de Westoever in de vorm van marsen, winkelstakingen, demonstraties en herdenkingsbijeenkomsten, op deze manier wordt aangepakt. Een betere reactie kan Israel toch niet verwachten op honderden doden en duizenden gewonden?

President Abbas en zijn leger worden door veel Palestijnen gezien als de schoothondjes van Israel. Abbas’ uitspraak dat Hamas het offensief in Gaza aan zichzelf te danken heeft, kwam zijn populariteit onder de Palestijnen in de Westoever niet echt ten goede. Hoewel Hamas weinig aanhang in de Westoever heeft en de kloof tussen de door Fatah bestuurde Westoever en de door Hamas geregeerde Gazastrook hierdoor groter is geworden, wordt van de Palestijnse president wel solidariteit met zijn landgenoten verwacht.

Palestijnse soldaten bij Bab iz Qaq, de bushalte van en naar Jeruzalem, in Bethelem

De afgelopen week ben ik veel in Beit Sahour, Bethlehem en Oost-Jeruzalem geweest, waar onafgebroken demonstraties, herdenkingsdiensten en winkelstakingen plaatsvinden in protest tegen de gebeurtenissen in Gaza. Zodra mijn laptop weer in orde is en ik nieuwe foto's kan uploaden, zal ik hier een fotoverslag van posten. Voorlopig kan ik alleen onderstaande demonstratie laten zien: Op Mager square in Bethlehem liggen demonstranten op de grond als slachtoffers in Gaza, terwijl anderen borden omhoog houden waarmee wordt opgeroepen de aanval te staken.